پوشش در آفریقا

فاطمه روشن پور
نوشته شده توسط فاطمه روشن پور

وقتی از پوشش آفریقا حرف می زنیم در ابتدا باید بدانیم که هدف بررسی پوشش یک قاره است.

شاید این پوشش ها ،بطور کلی دارای نقاط مشترکی باشند اما پوشش مناطق مختلف متمایز از یکدیگر است.

در این مقاله از تهران مدا توضیح مختصری از پوشش برخی مناطق قاره آفریقا خواهیم داشت.

درتمامی مناطق دنیا، پوشش متاثر از موقعیت اجتماعی، آب و هوا، مذهب و اعتقادات آن مردم است که به مرور زمان دست خوش تغییراتی می شود.

تاریخچه

مردم آفریقا بعلت گرمای زیاد این منطقه از پوشش برای ایجاد گرما استفاده نمی کردند. مردان بیشتر بدن خود را رنگ می کردند.

پوست حیوانات یا پوست درختان بنام برک طی عملیاتی به رشته هایی تبدیل می شدند،اولین پوشش آن ها محسوب می شد.

که بصورت تکه ای در قسمت اندام تناسلی یا دور بدنشان قرار داشت.

آقایان به راحتی دامن می پوشیدند در حالی که حتی امروزه در کشور های غربی بسیار عجیب است.

در واقع دامن آن ها الگو خاصی نداشت و پارچه ای با کمربند به دور کمر پیچیده می شد.

مردان در آفریقا پارچه را می بافتند و زنان ا به روی آن عمل چاپ یا گلدوزی یا مهره و منجوق دوزی را اجرا می کردند.

سبک پوشش مردم آفریقا نیز مانند سایر تمدن ها به مرور زمان تکامل یافت.

در دوران باستان مروارید سمبلی گران قیمت و نمادی برای افراد ثروتمند روی لباس ها محسوب می شد.

در قرن ۱۵ منجوق های شیشه ای کوچک از اروپا وارد آفریقا شد و روی هر گونه پوششی از جمله سربند، کفش و لباس استفاده می شد.

رنگ ها و الگو های کاربردی آن، نمادی برای تمایز قبایل شد. همچنین نشانی برای تشخیص سن، موقعیت اجتماعی و جنسیت هر فرد بود.

 

پوشش زنان آفریقایی

پوشش زنان آفریقایی

فرهنگ ها و احزاب

پوشش آفریقا تحت تاثیر فرهنگ ها و احزاب مختلف قرار گرفت.

پوشش مسلمانان  به علت صحرا نشینی عرب ها و هوای گرم سرزمینشان بسیار با آفریقا سازگار شد.

مثلا استفاده ار نقاب که صورتشان را در مقابل اشعه خورشید و ریگ حفاظت می کرد.

البته طبق تحقیقات احتمال داده می شود پوشش هر منطقه بیشتر تحت تاثیر محیط زیست آن منطقه است تا مذهب.

 

انواع منسوجات

رافیا

الیاف گیاه نخل ماداگاسکار بود. با الیاف نخل و کتان پارچه می بافتند.

کنت

پارچه ای که از ابریشم و کتان بافته می شود.

کنت در غنا تهیه  و شهرت فراوانی دارد.

در واقع به قبیله آکان تعلق دارد.  کنت طی مراحل مختلف تهیه می شود.

مردان آن را از کتان می بافند. نوارهای بافته شده بهم متصل می شوند و پارچه ای بوجود می آورند.

با رنگ های زنده و موتیف های رایج مربوط به اعتقادات مذهبی و تفاسیر سیاسی .

معمولا مانند توگا ( لباس روم باستان ) به دور شانه بسته می شود. و خانم ها از مدل کوتاه تر استفاده می کنند.

در گذشته لباس مقدس پادشاه بود اما رفته رفته بین همگان متداول شد.

تمامی اشکال آن دارای معانی مختلف هستند.

مردم، کنت خود را بر اساس اشکال و رنگ ها نام گذاری می کنند.

رنگ ها مکمل این نقوش اند و دارای معانی خاصی هستند:

سیاه: مرگ یا پیر

خاکستری: شرم

سفید: پیروزی و خوبی

قرمز: خشم  و عصبانیت

زرد: ثروت و حق امتیاز

سبز: رشد، انرژی

آبی: عشق

kente آفریقایی

kente آفرقایی

ماد یا بوگلانفینی

پوششی مختص مراسم تشریفاتی در مالی است.

در مراسم تشییع جنازه یا مراسم خاص برای دختران پوشیده می شود.

بطور کلی بیشتر توسط خانم ها پوشیده می شود اما شکار چیان نیز برای بیان موقعیت اجتماعیشان در گروه آن را به تن می کردند.

امروزه  جنبه تبلیغاتی دارند و صادر می شوند و مورد توجه توریست ها واقع می شوند.

بیشتر به فرش شباهت دارند.

نوارهای پنبه ای دستباف که توسط رنگ های طبیعی از جمله گل رودخانه نقاشی می شوند.

و این نقاشی ها دارای معانی مختلفند. درسایز های مختلف عرضه می شوند اما بطور کلی شبیه به پتو هستند.

اصولا آن ها تک و منحصر بفردند.

معتقدند که ماد قدرت جذب نیروهای خطرناک را دارد از همین جهت زنان پس از بلوغ و زایمان آن را می پوشند.

شکارچیان برای استتار از آن استفاده می کردند.

از سال ۱۹۸۰ به نماد فرهنگی مالی تبدیل شده و دارای نمادهای تاریخی ازجمله نبرد جنگجوی مالیانی با فرانسه، تمساح و … است.

mud آفریقایی

mud آفریقایی

 

 

پارچه کوبا

نوع دیگری از پارچه هاست که توسط اهالی کنگو پوشیده می شود.

از الیاف رافیا تهیه می شود. دو نوع پرز دار و یا بدون پرز با گلدوزی یا اپلیکه تک بعدی است.

هریک ازین منسوجات دارای طرح منحصر بفردیست که توسط بافنده اجرا شده است.

خانم ها از تکنیک چهل تکه و گلدوزی یا نقاشی اشکال هندسی روی آن استفاده می کنند.

در مراسم مختلف از آن ها استفاده می شود مثلا دامن کوبایی توسط عزاداران پوشیده می شود.

دامن آقایان حدود ۳۰ فوت است. دامن خانم ها حدود ۲۸ فوت است بهمراه رو دامنی با کمربند بسته میشود.

این دامن ها بدن را زخم می کنند. مدل های درجه دوم آن ها برای تجارت استفاده می شوند.

kuba skirt آفریقایی

kuba skirt آفریقایی

کیتنج

پارچه ای که در شرق، غرب و مرکز آفریقا کاربرد دارد.

توسط چاپ باتیک طرحدار شده است.

برای سربند یا نگهداری بچه دور کمر بسته می شود.

kitenge آفریقایی

kitenge آفریقایی

کانگا

پارچه ای از جنس کتان رنگارنگ که طرح حاشیه آن با وسط آن متفاوت است.

برای استفاده های غیررسمی کاربرد دارد و بیشتر در شرق آفریقا پوشیده می شود.

این پارچه ها ریشه از هند و خاور دور دارند.

kitenge آفریقایی

kana افریقایی

انواع پوشش

بوبو یا خفتان

لباسی که توسط مردم غرب آفریقا یعنی مردم غنا، سونگهای و قبیله اسلامی در سنگال پوشیده می شود.

پیراهنی آزاد و بلند، جنس کتان یا حریر گلدوزی شده.

با یقه دکمه دار که زنان و مردان می پوشند.

البته امروزه بیشتر خانم ها می پوشند.

kaftan or boubou لباس آفریقایی

kaftan or لباس آفریقایی

داشیکی

بلوزی است که توسط مردان شرق آفریقا یعنی کنیا، تانزانیا پوشیده می شود.

که مشابه آن را مردان اندونزی نیز به تن می کنند.

و در واقع متاثر از فرهنگ اسلامی است.

این بلوز دارای یقه ای هفت بهمراه سر آستین ها گلدوزی شده است.

با کلاهی بنام کوفیا پوشیده می شود.

dashiki لباس آفریقایی

dashikiلباس آفریقایی

کانزو

پیراهنی بلند، سفید با گلدوزی های خاص که مردهای تانزانیا  بهمراه کلاه کوفیا می پوشند.

کانزو مشابه تواب که عرب ها و جنوبی های ایران می پوشند است.

و در زبان انگلیسی به تونیک معروف است.

kanzu لباس آفریقایی

kanzu لباس آفریقایی

تواب

پیراهن سفید بلند که توسط مردم سودان پوشیده می شود.

جوان ها از رنگ های روشن استفاده می کنند. با جنس های متفاوت یافت می شود.

کیفیت تواب خیلی مهم است زیرا براساس آن موقعیت اجتماعی شخص مشخص می شود.

بهمراه اکسسوری ها ست می شود.

 

معانی و مفاهیم

لباس های سنتی آفریقا دارای معانی و مفاهیم خاصی هستند.

در فستیوال ها و مراسم گوناگون مانند مراسم شکرگذاری از پوشش ها با معانی و مفاهیم خاص استفاده می شود.

پوشش سر در آفریقا دارای مفهوم است. نحوه بستن سربند حاکی از مجرد یا متاهل بودن است.

نوع بستن آن مقام  اجتماعی فرد را مشخص می کند.

در فستیوال ها و مناسبت ها سربندهای ساده تا عجیب غریب به چشم می خورد.

بستن پیش بند در غنا، غرب آفریقا، نیجریه توسط یک خانم متاهل صورت می گیرد.

مفاهیم رنگ ها

در بین مردم آفریقا رنگ ها با این معانی متداولند:

طلایی: نماد ثروت، آفرینندگی و باروری است و بسیار محبوب است.

قرمز: نماد تنش در دنیای روحانی یا سیاسی و بعنوان رنگ خون تلقی می شود.

آبی: نشان صلح و عشق، نماد آسمان و رنگی هماهنگ و دارای هارمونی

سبز: نشان دهنده سعادت و زندگی و همچنین رنگی درمانی ست.

سفید: نشان معنویت و خلوص است.

پوشش در  شهرهای مختلف

زیمباوه

پوشش مردم زیمباوه ارتباط زیادی با موقعیت  و سن آن ها دارد.

زنان متاهل از روپوشی به اسم نگوبا روی شانه هایشان و تسمه ای به دور کمرشان به همراه مهره های ضخیم استفاده می کنند.

روپوش مهره دار بنام ایزیففتو توسط مادران به دختران داده می شود.

حلقه ای منجوق دوزی آزاد و ضخیم بنام ایسیگلوانی را، دور گردنشان می اندازند. حلقه های مسی به دور پا، بازو، گردن بنام ایدزیلا دارند.

مردان سینه بندی از پوست حیوانات به اسم پوریانا میپوشند.

کاروس را اطراف شانه هایشان می اندازند. نوع پوست کاربردی نشانی از وفاداری به گروه شان است.

این ها در واقع پوشش سنتی قبیله ندبل است.

ndebele

 

مصر

مردم مصر برخلاف سایر پوشش های سواحل خاورمیانه که شامل دو تکه پیچیده شده در اطرافشان بود.

تونیک با صندل های حصیری یا پای برهنه بر تن داشتند.

مردان و زنان چشمانشان را سرمه می کشیدند که در برابر اشعه خورشید حفاظت شوند.

افرادی که توان خرید طلا داشتند حتما از زیورآلات طلا استفاده می کردند.

 

ماسایی

گروه عشایری در کنیا و تانزانیا هستند. لباس سنتی متفاوتی از چرم گاو و پوست گوسفند می پوشیدند.

پس از آن شوکا که پنبه معروف حاصل از پوست حیوانات بود را بصورت سنتی اطراف خود می پیچیدند.

از جواهرات و دستبندهای چوبی و مهره دار استفاده می کردند.

که بر اساس رنگ و … آن ها، موقعیت اجتماعی و هویت هر شخص تعیین می شد.

massai

موزامبیک

پارچه ای بنام کاپولانا که مصارف مختلفی مانند دامن، نگهداری از بچه و پیراهن دارد.

و دارای طرح های متنوعی از جمله خورشید، پلنگ، طرح هندسی، شطرنجی و توپ توپی است.

برای لباس های سنتی این مردم کاربرد داشته است.  

capulana

ماداگاسکار

مردم جزیره ماداگاسکار لباس سنتی بنام لامبا دارند که طبق اعتقاداتشان برای آن ها خوش شانسی می آورد.

امروزه نیز در مراسم مذهبی و یا ملاقات دکتر آن را به تن می کنند.

لامبا زنانه دو تکه و لامبا مردانه یک تکه است.

 

 

اقوام مختلف آفریقای جنوبی

خوسا

زنان خوسا دامن های بلند، پیش بند با چاپ زیبا یا پارچه های گلدوزی شده می پوشند.

دستبندها، پابندها  وگردنبندهای آن ها بنام ایتومبا استادانه منجوق دوزی شده اند.

زنان متاهل سربندی به اسم ایقیا می پوشند. شنل گلدوزی شده روی شانه ها می اندازند.

مردان این قبیله اکثرا جنگجو، انباردار و شکارچی هستند.

پوشش سنتی آن ها  پوست حیوانات است.

امروزه در مراسم خاص بلوز گلدوزی با مستطیلی روی شانه چپ یا یک تونیک بهمراه گردنبند منجوق دوزی می پوشند.

زلو

دختران زلو با موهای کوتاه و دامنی که از مهره ها و نی ساخته شده به تن می کنند،

امروزه در فستیوال ها نیز شهرت دارند.

زنان متعهد موهای خود را بلند می گذارند. خانم های متاهل بالاتنه خود را می پوشانند که از سایر زن ها متمایز شوند.

دامنی از جنس چرم گاو بهمراه جلیقه می پوشند. کلاهی بنام ایزیکولو که از کتان و چمن تهیه شده بر سر می گذارند.

مردان زولو پر و پوست حیوانات را به تن می کنند.

نشان مقام های بالا پوست پلنگ است. پیشبندی بنام ایسینن برای جلو و پیش بندی بنام ابشو برای پشت در جهت محافظت از بدن می پوشند.

قسمتی از دم گاو بنام آماشبو به دور بازو یا زیر زانو می بندند تا ابهت خود را به رخ بکشند.

مردان متاهل هدبند می پوشند.

پوشش در زولو حاکی از موقعیت و سن هر فرد است.

پیش گو و فالگیر در این قبیله پوششی خاص دارد.

 

وندا

دختران این گروه شدو می پوشند یک پیشبند کوچک است.

دختران بالغ نوندا پارچه ای با طرح نواری به رنگ های روشن به دور کمر و شانه می پیچیدند.

گردنبند، النگو و سربند منجوق دوزی نیز استفاده می کنند.

مردان، تسیندی که تکه مثلثی شکل از پوست حیوانات است به تن می کردند.

در هوای سرد عبایی روی شانه ها می انداختند. امروزه مردان وندا بلوزی از جنس نوندا می پوشند.

 

 

تسونگا

شاخه ای از قبیله زولو است که زنان در آن دامن های چین دار بنام زیبلانی می پوشند.

مردان پوست حیوانات به تن میکنند.

xibelani

هندی ها

هندی های جنوب آفریقا در مراسم خاص از ساری های زیبای گلدوزی شده

و شروانی( کتی با آستین های بلند و یقه ایستاده که توسط مردان هندی و پاکستانی پوشیده می شود.)   زیبا به تن می کنند.

شنل مالایی

توسط قومی که  از جنوب آسیا به آفریقا در زمان برده فروشی رسیده است.

که بین مسلمانان هندی ومالزیایی رایج است.

 

malay cape

 

سودان

مردم سودان جلبیا می پوشند.

شباهت بسیاری به تواب دارد اما گشادتر است، یقه دکمه دار ندارد و جیب دارد.

از نظر رنگ متنوع تر است.

به همراه شال در دور گردن و عمامه پوشیده می شود.

زنان سودان از تواب بهمراه شال سر در رنگ های مختلف استفاده می کنند.

jalabiya

درباره نویسنده

فاطمه روشن پور

فاطمه روشن پور

دیدگاهتان را بنویسید

Registration

رمز خود را فراموش کرده اید؟

تهران مدا