پارچه های سنتی ایکات ( دارایی)

منیژه ناصحی
نوشته شده توسط منیژه ناصحی

این منسوج زیبا گستره ای جهانی از شرق به غرب دارد.

در این مقاله از مجله تهران مدا با این پارچه باشکوه و خصوصیاتش آشنا می شوید.

از اندونزی تا سرزمین اینکاها و با قدمتی دیرین و ماندگار،

در هند و ماوراءالنهر تا بین النهرین(ایران قدیم) بافته می شود و ازجنس ابریشم است.

پارچه ای لطیف و نقش دار که بافنده و مالک آن از هنر و داشته اش بر خود می بالد.

این پارچه باشکوه در رداهای رهبران قبایل، در فضاهای مختلف به عنوان دیوار کوب، برای آراستن اسبهای پیشکشی و بعنوان پارچه ای فاخر در مراسم خاکسپاری(در ماداگاسکار)مورد استفاده قرار می گرفت.

خاستگاه

اینکه خاستگاه و پیدایش این هنر و صنعت به طور دقیق کجاست،نامعلوم است

و اینکه بگوئیم هریک از اقوام باستانی بطور کاملا مجزا به روش بافت و طراحی واحدی رسیده اند مورد شک و تردید است

( قدیمی ترین ایکات باقیمانده مربوط به مصر و هند است)

اما شاید زیبایی خیره کننده و مرغوبیت و ارزش آن باعث شده بازرگانان به گسترش آن همت کنند.

Ikat textiles at Indonesian textile market

به خصوص در مسیر جاده ی ابریشم که ایران به ویژه از مراکز مهم نوغانداری(کشت و پرورش کرم ابریشم) بود و حتی در دوره ی صفویه،

درصد بالایی از تولید آن در انحصار دربار.

تاریخچه بافت ایکات در ایران زمین

بافت ایکات در ایران به دوره ی ساسانیان برمی گردد اما مراکز امروزی تولید آن خوزستان ، کاشان و یزد بود که پس از سالها رکود ،

در شهر یزد مجددا احیا شده، اما بیشتر از الیاف مصنوعی ویسکوز در تهیه آن استفاده می شود.

و ایکات ابریشمی به دلیل قیمت و ارزش بالا و در دسترس نبودن الیاف ابریشمی و ظرافت و زمان بیشتری که صرف بافت و رنگرزی آن می گردد،

کمتر دیده می شود.

پارچه ایکات(دارایی)مانند بسیاری از پارچه های دستبافت، عرض کمی دارد(۳۰ سانتی متر) اما ویژگی منحصر بفرد آن، رنگرزی الیاف ابریشم قبل از بافت پارچه است.
بافنده براساس نقش از پیش فرض شده، الیاف را برای تار، پود و یا هردو رنگ می کند.

رنگرزی

(در قدیم با رنگهای طبیعی نیل برای رنگ آبی،قرمز دانه و روناس برای رنگ قرمز و پوست درخت و گلها برای رنگ زرد و مواد معدنی برای رنگ سیاه).
رشته های الیاف دسته بندی ، مرتب و با زدن گره، تفکیک و پس از رنگرزی، چله کشی می‌شود و با شروع بافت،طرح نمایان می گردد.
طرح های ایکات معمولا ساده، هندسی و بزرگ هستند.
برای مثال قسمتهایی زرد، آبی یا قرمز بافته می شوند و قسمت هایی سفید باقی می‌مانند.

با باز کردن گره ها، رنگها مخلوط می شود و خطوط مشخصی بین طرح و رنگها ایجاد نمی شود. هنگام بافت مقداری از پارچه، کش می آید و به اصطلاح
نقش در آن “شعله”می کشد.

ایکات زیبا ، منحصر بفرد و یگانه در نقش( دو پارچه یکسان،یافت نمی شود)و جنس آن ظریف و باشکوه و چشمگیر است

و نام “دارایی” برازنده ی آن.

درباره نویسنده

منیژه ناصحی

منیژه ناصحی

طراح لباس
علاقه مند به پارچه، موسیقی و گشت و گذار در طبیعت

دیدگاهتان را بنویسید

Registration

رمز خود را فراموش کرده اید؟

تهران مدا