لباس محلی بانوان بندری

لباس محلی زنان بندری
مهرنوش نیک پی
نوشته شده توسط مهرنوش نیک پی

ردپای هنر را در جای جای ایران می توان مشاهده کرد . هنری که با خود زیبایی به همراه دارد و این زیبایی تنها محدود به طبیعت نیست بلکه پوشش اقوام مختلف ایران را نیز دربرمی گیرد.

رنگین کمانی از رنگ ها، با نقوش و طرح های خاص و منحصر بفرد، لباس زیبای زنان هرمزگانی را تشکیل می دهد.

 در این مقاله از تهران مدا به لباس های محلی بانوان جنوبی یا همان بندری می پردازیم.

لباس جنوبی

 

به طور کلی پوشش زنان هرمزگان شامل پیراهن، روسری،شال، چادر بندری،شلوار بندری و نقاب و همچنین زیورآلاتی همچون “خلخال” و “چنبر شاخی” است.

 

پیراهن زنان هرمزگان؛ به روشنایی آفتاب:

گرمای سوزان و شرجی بندرعباس، پوشش مردمان خونگرم جنوب را تحت تاثیر قرار داده است.

به همین دلیل پارچه هایی که زنان هرمزگانی برای پوشش خود استفاده می کنند جنسی سبک،خنک و نازک دارد که بیشتر با رنگ هایی شاد مانند: آبی، صورتی، بنفش و سبز دیده می شود.

کَندوره،گَوَن،اُشکُم،نُشتَه،آستین فراخ،کِلوش،عجمی،چینی،گشاد عربی و ساده شلالی از انواع مختلف پیراهن های زنان هرمزگانیست.

لباس محلی جنوبی

 

کَندوره؛ چهاردرزی قدیم:

 

“کَندوره”(در گذشته به آن“چهاردرزی” می گفتند)، از مشهورترین و رایج ترین پوشش زنان بندر عباسی به شمار می رود .

جالب است بدانید که این پیراهن زیبا در قرن هشتم میلادی توسط عرب های مسلمان به جنوب کشور اسپانیا و ایتالیا برده شد و به همین دلیل در زبان اسپانیایی به آن پیراهن “گاندورا” می گفتند.

شکل رایج این پیراهن  به صورت اندامی دوخته میشود دارای دو برش از سرشانه تا پایین دامن و برش در خط کمر می باشد قد آن تا زیر زانو است که در این صورت  زیبایی شلوارهای جذاب بندری به چشم می خورد.

این پیراهن همچنین به صورت آزادتر ،بلندتر (تا مچ پا) و بدون برش در ناحیه ی کمر هم دیده می شود که می توان گفت این مدل تاثیرپذیرفته شده از کشورهای عربی ناحیه خلیج فارس می باشد.

لباس محلی جنوبی

در حالت کلی پیراهن کَندوره دارای یقه ای گرد و جلو بسته است که با نواردوزی های زیبا در ناحیه کمر ، برش سرشانه ،یقه و همچنین قسمت مچ آستین و پایین دامن مزین شده است.

پارچه هایی که برای دوخت پیراهن های زنان هرمزگانی به کار برده می شود دارای رنگ هایی روشن و شاد و همچنین گلابتون دوزی و رودوزی های زیبا  و چشم نواز می باشدکه با اشکال مختلفی مانند پیچک تُرنج، گُل ساعتی،گل‌های اسلیمی‌، بته جقه‌ا‌ی، انواع گل‌ها و… زیبایی پارچه ها را دو چندان می کند.

لباس محلی جنوبی

 

پیراهن کمرچین(دور چین)؛ قدمتی ترین پوشش زنان هرمزگان:

این پیراهن زیبا که جزو قدیمی ترین پوشش زنان جنوبی است ،یا دارای یقه ای گرد و بالاتنه ای ساده می باشد و یا یقه ی آن هفت و دارای برشی دالبری شکل است که در زیر سینه قرارمی گیرد.

از دیگر ویژگی های پیراهن کمرچین دو تکه بودن آستین آن است قسمت مچ آستین همراه با چین های ریزی به آستین اصلی دوخته می شود.

پایین تنه ی این پیراهن که دامن آن می باشد با برشی از بالاتنه جدا شده سپس به دامن چین هایی می دهند و به بالاتنه می دوزند.

همچنین بلندی پیراهن را تا زانو در نظر می گیرند و هر درز و برشی که در این پیراهن وجود داشته باشد را معمولا با نواردوزی های زیبا تزئین می کنند.

در مراسم عروسی این پیراهن با یقه ای دلبری، سینه پویی، سینه کفتری و ذوزنقه ای همراه با پارچه های اطلس و گرانبها دوخته می شود

ولی برای استفاده روزمره  آن را ساده تر همراه با یقه ای ساده از پارچه های چیت ، وال و نخی می دوزند.

به دلیل کوتاه بودن این پیراهن آن را باشلواری می پوشند که گشادی آن از کمر تا مچ به یک اندازه (تقریبا بین ۴۰ تا ۵۰ سانتی متر) می باشدکه بی شباهت به دامن نیست.

کمر این نوع شلوار لیفه داشته و روی آن تزئیناتی دوخته می شود که بسته به مناطق مختلف، نوع آن متفاوت می باشد.

لباس محلی جنوبی

 

شلوار بندری؛پوشش خاص و ماندگار زنان جنوب:

جذابیت این شلوار به تنوع در تزئینات دمپای شلوار است.گلابتون دوزی و سنگ دوزیهای تزئینی و پولکهایی که توسط دستان هنرمند زنان جنوب، به شلوار زیبایی می بخشند.

حالت کلی شلوار بندری که به “دمپا تنگ”یا “دم تنگ”مشهور است، به این صورت است که از کمر تا زانو گشاد و حالت لوزی شکل دارد و از زانو تا مچ جذب وتنگ می باشد .

و به دلیل تنگ بودن دمپای شلوار قسمت داخلی آن را چاک دار همراه با زیپ یا دکمه می دوزند تا هنگام پوشیدن آن راحت تر باشد .

کمر این نوع شلوار لیفه داشته و با پارچه یا کش محکم بسته می شود.

این شلوار ها به دو صورت برای استفاده روزمره و مجلسی دوخته می شوند.

در حالت اول جنس پارچه ها چیت، تترون و پوپلین است.

ولی برای مراسم و مجالس عروسی از پارچه های ضخیم و زری دار مثل ساتن، اطلس و زربفت برای دوخت شلوار بندری استفاده می شود.

لباس محلی جنوبی

 

چادربندری؛ پراهمیت ترین پوشش زنان جنوب:

چادر ، یکی از اجزای اصلی پوشش زنان جنوبی است که در انتخاب آن حساسیت زیادی به خرج می دهند . به طوری که هنگام خرید، دنبال پارچه ای هستند که تنها یک قواره از آن در بازار موجود باشد.

همچنین یک تازه عروس در جهیزیه ی خود علاوه بر داشتن چادر نماز و مشکی، حداقل ۷ نوع چادر دیگر در طرح و رنگ های مختلف دارد.

این چادرها که دارای طرح هایی همچون گل های ابریشمی ،خاص و زیبا هستند معمولا به رنگ های قهوه ای،خردلی و خاکستری مایل به آبی دیده می شوند.

لباس محلی جنوبی

 

تازه عروسان چادری ابریشمی سبز رنگ سر می کنند که معمولا دارای تزئیناتی مثل گلابتون دوزی و زری دوزی است.

لباس محلی جنوبی

 

زنان جنوب چادر را به دو حالت سر می کنند؛ حالت اول” لا نیم لا “ نام دارد که  در این حالت گوشه ای از چادر را با دست بر روی دوش می‌اندازند و طرف دیگر را آزاد می گذارند.

حالت دوم “کول زدن” نام دارد که چادر را به دو قسمت تقسیم می کنند و از طرف چپ، چادر را دور صورت به صورت هلالی می پیچند، دو لبه آن را در زیر گلو محکم می کنند و لایه ی دیگر چادر را در زیر بغل و با دست راست می گیرند.

نکته ی قابل توجه این است که پارچه ی این چادرها بیشتر هندی ،ژاپنی و پاکستانی است و چادرهای ایرانی به دلیل ضخیم بودن و نداشتن تنوع در نقش و طرح مورد استفاده زنان جنوبی قرار نمی گیرند.

لباس محلی جنوبی

 

بُرقِع؛ قابل توجه ترین پوشش زنان بندری:

این پوشیه ی (نقاب) جذاب و مرموز که به نام های “بُرکِه”،بَتولِه”و “تَبیلِه” نیز خوانده می شود، در واقع حجابیست که علاوه بر کارکرد زینتی ، ازصورت و چشم های زنان بندری در برابرآفتاب سوزان جنوب محافظت می کند.

برقع دارای انواع طرح ، رنگ و گاهی تزئینات مختلف است.

لباس محلی جنوبی

 

به طور مثال بعضی از آنها به اندازه ای بزرگ هستند که تقریبا کل صورت را (به جز چشم ها) می پوشانند ولی بعضی دیگر کوچکتر بوده و اطراف چشم ها و قسمتی از صورت نیز در آن نمایان است .

جنس پارچه ی آن بسته به مناطق مختلف جنوب، متفاوت می باشد.(پارچه های  چرمی،ابریشم،کتان ،نخی و پلی استر و… ).

لباس محلی جنوبی

 

نکته ی قابل توجه این است که مجرد یا متاهل بودن و پیر و جوان بودن زنان بندری و همچنین محلی که در آن زندگی می کنند، از روی برقعی که استفاده می کنند قابل تشخیص است.

برای مثال دختران جوان  از برقع‌هایی به رنگ زرد یا نارنجی استفاده می کنند.

دخترانی که تازه عقد کرده اند چهره ی خود را با  برقعی ساده و بدون تزئین به رنگ زرشکی می پوشانند. رنگ‌های قرمز و نارنجی متعلق به نوعروسان و زنان متاهل جوان می باشد.

زنان میانسال و آنهایی که بچه‌های بزرگ‌تری دارند از برقع‌هایی استفاده می‌کنند که دور آنها مشکی است و زنان مسن و بیوه برقع‌های مشکی رنگ را به صورت خود میزنند.

جالب است بدانید که زنان هرمزگانی از برقع تنها در روز و تا قبل از اذان مغرب استفاده می کنند زیرا بر این باورند که پوشیدن برقع در هنگام شب شگون ندارد.

لباس محلی جنوبی

 

روسری زنان بندری؛ به درخشندگی خورشید:

“جِلبیل” ،”اَورنی” و “لِیسی” سه نوع روسری مورد استفاده ی زنان بندری است.که دارای تزئیناتی چشم نواز و زیبا می باشند.

جِلبیل:

جلبیل (به معنای چادر فراخ) روسری نفیسی است که جنس آن توری و به رنگ سیاه (۲ متر در ۱ متر) می باشد و انواع مختلفی دارد.

این روسری زیبا دارای رودوزی ای میباشد که توسط نوارهای نقره‌ا‌ی یا طلایی باریک با نقوش ستارگان ، پَر، طرح خرچنگ ،دانه دانه‌ای ، گوشواره‌ای،تصویر شاهین، گل اشرفی و… در تمام طول و عرض روسری دوخته می شوند که به این رودوزی،“خوس دوزی”  می گویند.

لباس محلی جنوبی

اَورنی :

استفاده از این روسری نسبت به جلبیل، ساده تر است.

جنس پارچه ی آن حریر و شیفون می باشد که با پولک دوزی و گلدوزی های زیبا به شکل گل های بته جقه ای ،گل بادامی و… مزین می شود همچنین قسمت داخلی روسری را با نخ های طلایی و نقره ای چرخدوزی می کنند.

رنگ های شاد و جذاب را در اورنی به خوبی می توان دیدکه معمولا با لباسی که برتن می کنند، هماهنگی دارد.

روش سر کردن آن (که به آن “کول” میگویند) به این صورت است که آن را دور سر و صورت خود می پیچند و درنهایت قسمتی از آن را روی سینه ی خود رها می کنند.

لباس محلی جنوبی

 

لِیسی:

آخرین سرپوش زنان جنوبی، “لِیسی” نام دارد که شالی نسبتا بزرگ است و زنان بندری از آن به عنوان چادر، هنگام مهمانداری و کار استفاده می کنند .

جنس پارچه ی آن وال است که به دلیل داشتن ویژگی هایی همچون  لطافت و  نرمی و همچنین رنگبندی های شاد و روشن ، می تواند بهترین انتخاب برای زنان بندری در برابرگرمای سوزان جنوب باشد.

 

لباس محلی جنوبی

 

جالب است بدانید که پوشش زنان  هرمزگان تقریبا سبک و سیاقی شبیه به پوشش پاکستانی ها ، هندی ها و کشورهای عربی حاشیه ی خلیج فارس، دارد .

همجواری استان هرمزگان با این کشورها ،پوشش و فرهنگ مردمان جنوب را تحت تاثیر قرار داده است.

لباس محلی جنوبی

 

درباره نویسنده

مهرنوش نیک پی

مهرنوش نیک پی

دیدگاهتان را بنویسید

Registration

رمز خود را فراموش کرده اید؟

تهران مدا