لباس محلی بانوان کُرد

لباس کردی
مهرنوش نیک پی
نوشته شده توسط مهرنوش نیک پی

از زیبایی های طبیعت می توان برای ایجاد یک اثرهنری منحصربه فرد الهام گرفت.
انعکاس طبیعت زیبای ایران در فصل بهار را می توان به خوبی در لباس های محلی زیبای کردی مشاهده کرد.

لباس هایی پر رنگ و لعاب و پر زرق و برق، که همانند دیگر لباس های محلی ایران، رنگ سیاه نقش کمرنگی درآن ایفا می کند.
در این مقاله از تهران مدا با لباس کردی بیشتر آشنا می شوید.

لباس محلی کردی

می توان گفت یکی از ماندگارترین پوشش های محلی ایران ، لباس زیبای کردی است.

اگرچه امروزه پوشش مدرنیته، انتخاب اکثر مردم شهرنشین شده است اما همچنان زنان کرد در مراسم عروسی و جشن هایشان از لباس سنتی کردی غافل نیستند.

مانند دیگر شهرهای ایران ، پایبند بودن به سنت و فرهنگ را در مناطق عشایری و روستایی بیشتر می توان حس کرد . زنان کردی با پوشیدن لباس های کردی، همچنان جایگاه پوشش سنتی را در این مناطق حفظ کرده اند .

لباس محلی کردی

 

از دوره ی قاجار به بعد  با متنوع شدن پارچه ها، لباس کردی شکل امروزی تری به خود گرفت.

برای مثال در گذشته شکل کلی لباس ها آزادتر ، پوشیده تر و بلندتر بود .امروزه با اضافه شدن قسمت هایی ، تغییراتی در آن صورت گرفته است.اما با این وجود لباس کردی همچنان اصالت و هویت خود را حفظ کرده است.

 

لباس مجلی کردی

تنوع لباس کردی

زنان کرد برای پوشش خود ارزش و اهمیت زیادی قائل هستند به طوریکه برای هر موقعیتی لباس مخصوص به خود را دارند.برای مثال لباس کار آنها با لباسی که در جشن ها و یا مراسم مذهبی می پوشند، تفاوت دارد.

تنوع در پوشش زنان کرد در هر منطقه و قومیتی قابل مشاهده است. لباس زنانه ی اورامی،کردی سنندجی، سقزی، مریوانی و … که هر کدام در مقایسه با یکدیگر دارای تفاوت هاییست.

اجزای لباس کردی

به طور کلی سرپوش، تن پوش و پاپوش سه بخش اصلی لباس زنانه ی کردیست که شامل سربند، زیرپوش، پیراهن، جلیقه، نیم تنه، قبا، روپوش، شلوار و کفش  می باشد.

 

لباس محلی کردی

 

سرپوش هایی که زنان کرد سر می کنند بسته به سن افراد و منطقه ای که در آن زندگی می کنند ، دارای تنوع است .

سرپوش زنان کرد:

  • اولین سرپوش“کِلاو” نام دارد که کلاه معروفی بین زنان کرد می باشد جنس آن مقوایی است که معمولا با پارچه ای رنگی که جنس آن  مخمل است،پوشیده می شود.

این کلاه هم به شکل ساده استفاده می شود که مناسب زنان مسن است و یا با حاشیه دوزی و پولک دوزی های رنگارنگ مزین می شود که دختران و زنان جوان از آن استفاده می کنند.

اما در هر دو نوع ،یک زنجیر تزئین شده با سکه های نقره ای، در یک طرف کلاه دوخته شده است .

این زنجیر از زیر چانه رد و به آن طرف کلاه قلاب می شود.معمولا زنانی که از  قدرت مالی خوبی برخوردارند ، از این کلاه استفاده می کنند.

لباس محلی کردی

 

  • سرپوش بعدی ،دستمال یا روسری مثلث شکلی است توری و نازک، که در لبه های آن تارهایی ایجاد می کنند .گاهی برای زیباتر شدن این روسری رنگی و زینتی، پولک هایی به تارها می دوزند. زنان کرد ازآن برای پوشش شانه هایشان نیزاستفاده می کنند.

 

لباس محلی کردی

 

  • یکی از اجزای لباس زنان کرد که قدمتی چند هزار ساله دارد و همچنین ابهت خاصی به چهره ی زنان کرد می دهد، سربندی بنام “گُلوَنی” است.

پارچه ای چهارگوش و معمولا از جنس ابریشم است که با رنگ های شاد دیده می شود.زنان آن را به دور سر خود می پیچند و معمولا هم در مراسم شادی مورد استفاده قرار می گیرد.

گاهی هم منگوله هایی دورتادورآن آویزان است که زیبایی آن را دوچندان می کند.لازم به ذکر است که گلونی پوشش مشترک زنان کرد و لر است.

لباس محلی کردی

 

تن پوش زنان کرد:

 

لباس محلی کردی

  • زنان کرد پیش از پوشیدن پیراهن، زیر پیراهنی از جنس چلوار، ساتن و یا ریون برتن می کنند که به آن “ژیر کراس” می گویند.

ساده(بدون برش) و بلند ،یقه ی گرد و آستین ساده از ویژگی های آن می باشد. می توان گفت وجود دکمه در قسمت مچ آستین ها و همچنین در قسمت یقه، کمی آن را از حالت سادگی خارج می کند.

نکته ی قابل توجه این است که رنگ زیر پیراهن باید با پیراهن اصلی یکی باشد .

  • پیراهنی که زنان کرد برتن می کنند “کراس” نام داردکه از اصلی ترین قسمت لباس زنان کرد به شمار می رود. پارچه ی این پیراهن معمولا گلدار و از جنس حریر، کریپ ، تور سنگ دار و… است.

پولک دوزی و یراق دوزی های زیبایی در پارچه ی این پیراهن به چشم می خورد .

به طور کلی می توان گفت زنان کرد برای دوخت آن از پارچه هایی نفیس و گرانقیمت و البته زیبا، استفاده می کنند.

این پیراهن که معمولا برشی ساده دارد، تمام قد است و بلندی آن تا مچ پا می رسد .

در برخی مناطق، آستین پیراهن ، دنباله ای بلند و زیبا دارد که به آن”سورانی” یا “فقیانه” می گویند.

قسمت انتهای آن مثلث شکل است و دارای کاربردهای متفاوتیست. برای مثال در فصل زمستان برای جلوگیری از نفوذ سرما به داخل آستین، آن را روی “که وا”( در ادامه توضیح می دهیم) گره می زنند.

لباس محلی کردی

 

 

  • “جلیقه”، نیم تنه ای است که یکی از پوشش های موردعلاقه ی زنان کردی به شمار می رود و روی پیراهن بر تن می کنند. جلیقه در مناطق مختلف کرد نشین ، نام های متفاوتی دارد.

کُلُنجِه، سوخمه، جلزقه از جمله آنهاست. یقه ی آن  هفت و بدون آستین است.

معمولا با پارچه ی مخمل الوان یا زری همراه با آستر دوخته می شود و بلندی آن تا ناحیه کمر می رسد. وجود پولک و سکه دوزی و تزئینات مختلف دیگر زیبایی چشمگیری به جلیقه می بخشد .

لباس محلی کردی

 

  • “قَبا” تن پوش بعدی زنان کرد می باشد که تقریبا هم قد پیراهن است.با پارچه ی مخمل الوان دوخته می شود.

یقه ای هفت و آستینی ساده دارد.جلوباز است که دو لبه ی آن به هم نمی رسد به همین دلیل برای اینکه قبا روی بدن به خوبی قرار بگیرد و زیباتر به نظر برسد یا انتهای یقه را دکمه ای قیطانی می دوزند و یا از کمربندی تزئینی به رنگ طلایی یا نقره ای روی قبا استفاده می کنند.

این تن پوش هم به صورت ساده و یا همراه با تزیینات و طرح هایی زیبا مورد استفاده قرار می گیرد. قبایی که زنان کرد در فصل زمستان برتن می کنند به رنگ  مشکی است.

لباس محلی کردی

 

  • تن پوش بعدی زنان کرد که مانند جلیقه روی پیراهن می پوشند، “که وا” نام دارد .

نیم تنه ایست آستین دار و کت مانند و بدون جیب ، که با پارچه های رنگی زیبا و ضخیم مانند مخمل الوان دوخته می شود . همچنین با تزئیناتی همچون چرخدوزی و نواردوزی ، زیبایی آن کامل می شود.

پر واضح است که جلیقه و  که وا،  هر کدام به تنهایی مورد استفاده قرار می گیرند.

لباس محلی کردی

 

  • زنان کرد پارچه ای رنگی یا گلداری به طول ۵ تا ۱۰ متر را از سمت عرض تا کرده و می دوزند و بعد به دور کمر خود به شکل ساده و یا گره چین روی پیراهن می بندند که به آن ” پشت تِند” یا “شال” می گویند.

بعد از بستن آن به دور کمر، کمی از پیراهن را بالا می کشند تا جلوه ی زیباتری بین قسمت پایین تنه ی پیراهن (دامن) و بالاتنه ی صاف و چسبیده برقرار شود. تا جایی پیراهن خود را بالا می کشند که پایین دامن از مچ پا پایین تر نرود.

لباس محلی کردی

 

  • آخرین تن پوشی که به آن می پردازیم شلوار بانوان کرد می باشد. “جافی” شلواریست که زنان روستایی هنگام کار کردن  می پوشند وشکل کلی آن مانند شلوارهای مردانه کردی است.

در مواقع دیگر، بانوان کرد شلوارهایی گشاد از جنس نخ ،حریر،چیت و یا زری به تن میکنند که در قسمت مچ و کمر با کش جمع می شوند.

وجود کش باعث می شود که شلوار بین کمر  و مچ پف کند و همین امر به زیباتر جلوه دادن  دامن پیراهن کمک می کند.

لباس محلی کردی

 

لازم به ذکر است که اجزای لباس کردی به قدری متنوع و دارای نام های متفاوت است که گنجاندن آن در یک مقاله امکان پذیر نیست .

به طور کلی می توان گفت یکی از زیباترین و متنوع ترین پوشش هایی که در سطح فرهنگ جهان بی نظیر است،لباس اصیل کردی است .همین امر باعث شده که این لباس ارزشمند و زیبا در سال ۱۹۹۰ و ۲۰۰۱ در کشور سوئد و همچنین جشنواره های مختلف بین المللی دیگر، عنوان زیباترین و کهن ترین لباس محلی دنیا را از آن خود کند.

لباس محلی کردی

 

درباره نویسنده

مهرنوش نیک پی

مهرنوش نیک پی

دیدگاهتان را بنویسید

Registration

رمز خود را فراموش کرده اید؟

تهران مدا