لباس محلی بانوان لر

پوشش لری
مهرنوش نیک پی
نوشته شده توسط مهرنوش نیک پی

“پوششی است که ویژگی هایی همچون تنوع و زیبایی را با سادگی درهم آمیخته و لباسی اصیل را بوجود آورده است .”

جمله ی بالا را می توان تعریف کوتاهی از پوشش زنان لر دانست.

 در این مقاله از تهران مدا ،با پوشش زیبای محلی لری بیشتر آشنا می شوید.

پوشش لری

 

تنوع در پوشش زنان لر همانند پوشش دیگر اقوام ایرانی به وضوح قابل مشاهده است و به طور کلی سرپوش ،تن پوش و پاپوش  را شامل می شود.

سرپوش:

گُلوَنی(هراتی) ،تَرَه، ، کَت و عرق‏چین، ۴ نوع سرپوشی است که زنان لر از آن ها استفاده می کنند.

به سرپوش های زنان لر و همچنین به شکل کلی بستن آنها بر روی سر ، “سَروَن”(سربند) می گویند.

نوعی سرون به عنوان سرپوش عروس لر عشایری شناخته می شود که در واقع چارقد گلداری است از جنس ابریشم، در رنگبندی های مختلف شاد.

عروسان لر با تعدادی از این سرپوش های نازک و ظریف، قسمتی از گیسوان خود را به شیوه ای خاص می پوشاندند به گونه ای که دنباله ی آن از پشت سر آویزان می شد و زلف هایشان را نیز روی دو طرف شانه هایشان قرار می دادند.

برای زیباتر جلوه دادن سرون، قسمت جلوی آن را با تزئیناتی همچون مهره های گرانبها و قطعه های طلا یا نقره مزین می کردند.

پوشش لری

 

سرپوش بعدی ،“گُلوَنی” نام دارد با قدمتی ۳ هزار ساله که امروزه به عنوان نماد مردم لر شناخته می شود.

این سربند که زیبایی چهره ی بانوان لر را دوچندان می کند، ابعادی تقریبا بزرگ دارد و جنس آن از ابریشم،حریر و یا نخی است.

طرح های زیبایی همچون نقوش هندسی ، گل وبته و نقش های ساده ی اسلیمی به رنگ‎های قرمز،نارنجی،سبز، زرد، بنفش، و آبی به همراه حاشیه ای معمولا به رنگ سفید ، روی آن نقش بسته است.

این مدل بیشتر مورد استفاده ی دختران و زنان جوان قرار می گیرد.

مدل ساده تر آن با رنگ های تیره و سیاه و سفید، مخصوص زنان مسن تر می باشد.

زنان لر در جشن ها و مراسم عروسی ،گلونی را به شکل خاصی دور سر خود می پیچند و گره می زنند به طوریکه دنباله ی آن از پشت سر تا مچ پا هم می رسد.

در گذشته زنان مسن چهار عدد روسری را که جنس آن ابریشم بود و عرضی تقریبا ۱/۵ متری داشت را به یکدیگر می دوختند و روی سر خود می بستند.

این سربند که “چارگُلوَنی” نام داشت دارای حاشیه های آبی،سبز و قرمز بود که روی زمینه ی مشکی روسری به زیبایی نمایان می شدند.

جالب است بدانید مردمان لر ۲۶ ام اردیبهشت ماه را روز روسری لری(گلونی) نامگذاری کرده اند .

دختران لر در این روز در مراسمی نمادین ، گلونی را سر می کنند که هدف از این کار معرفی  این روسری زیبا و اصیل به مردم  می باشد.

پوشش لری

 

“تَرَه” نام سربند دیگری است که زنان لر در روزهای عادی سر می کنند.

این  چارقد ابریشمی به نام “ساوه” نیز شهرت دارد.در جشن ها ،تره را زیر گلونی می بستند که به آن “تره و گلونی” می گفتند.

 

نوع دیگری از سرون(سربند) ،که بیشتر مورد استفاده زنان لر قرار می گیرد و  نسبت به گلونی ابعاد بزرگتری دارد “کَت” نامیده می شود.

این چارقد زیبا دارای حاشیه های رنگی و ریش ریش هایی در لبه های آن است.جنس آن ابریشم و یا حریر ،با طرح گلدار می باشد. گاهی این روسری زیبا با سکه تزئین می  شود که جلوه ی زیباتری را به آن می بخشد.

مدل بستن کَت بین زنان لر از اهمیت زیادی برخوردار است. هرکس روسری و عمامه ی خود را بزرگتر و با سلیقه تر ببندد دارای مهارت بیشتری است.

پوشش لری

 

سرپوش آخری که مورد استفاده ی  زنان سالخورده است ، “عرقچین” نام دارد.

این سرپوش در واقع کلاهی است معمولا نخی به رنگ سفید یا مخمل ، که زنان مسن آن را زیر سرون خود سر می کردند تا از لیز خوردن آن روی سر جلوگیری کند.

نکته ی قابل توجه این است که عرقچین به تنهایی به کار نمی رود و سایر سرپوش ها روی آن بسته می شود.

اگر این سرپوش با تزئیناتی همچون منجوق دوزی مزین شده باشد، معمولا از تعداد سرپوش هایی که روی آن بسته می شود کاسته می شود تا زیبایی آن بهتر دیده شود.

پوشش لری

تن پوش زنان لر:

تن پوش زنان لر ، ۸ بخش مختلف را شامل می شود که عبارتند از: بال کُل ، یال، جلیقه (جلیزقه)، کلنجه، کت، کِراس ( جُومَه)، شاوال (پاپوش) و چارشو.

 

  • بالکُل:

در واقع “بال کُل” (بال به معنی آستین و کل به معنی کوتاه) رویه ای مخملی است که زنان لر آن را روی پیراهن خود می پوشند.

بلندی آن تا سر زانو و همچنین قد آستین های آن تا زیر آرنج می باشد. برای زیبایی سرآستین ها وحاشیه های آن را ،کرمک دوزی(نوعی سوزن دوزی بلوچی) می کنند.

در بعضی از نقاط لرستان به این تن پوش “سرداری” نیز می گویند.

با کمی تفاوت نسبت به بال کل ، بلندی آن تا پشت پا می رسد و با پارچه های مخمل به رنگ های قرمز، سبز و مشکی دوخته می شود که برای زیبایی بیشتر، پایین دامن و سر آستین های آن به وسیله ی نواردوزی و یراق دوزی تزئین می شود.

پوشش لری

 

  • یال:

کتی از جنس مخمل می باشد که زنان لر آن را روی پیراهن خود در مجالس شادی می پوشند .

با این تفاوت که نوعروسان و دختران جوان از رنگ قرمز برای دوخت یال استفاده می کنند ولی زنان مسن تر آن را با  پارچه ی مخمل به رنگهای مشکی و یا سرمه ای می دوزند.

پوشش لری

  • جلیقه (جلیزقه):

در بین زنان لر هم همانند دیگر مناطق روستایی ایران ،جلیقه عضو جدانشدنی پوشش محلی می باشد.

پوششی است نیم تنه و معمولا از جنس مخمل، که دکمه نداشته و جلوباز است.

یراق دوزی هایی روی جیب و یا جیب نما و همچنین سکه دوزی ها ، و مهره هایی برای تزئین، در قسمت جلوی جلیقه به چشم می خورند که به آن زیبایی خیره کننده ای می بخشند .

پوشش لری

 

  • کُلُنجه:

نوعی کت مخملی است که زنان لر آن را روی پیراهن خود تن می کنند.نواردوزی و یراق دوزی در قسمت یقه ی کت و لبه ی آستین آن به کار می رود که جلوه ی زیباتری به آن می دهد.

پوشش لری

 

  • کت:

مانند کت های معمولی  بلندی آن تا نیم تنه و دکمه دار  است .

 

  • کِراس ( جُومَه):

از اصلی ترین تن پوش زنان لر می باشدکه روی زیرپیراهنی از جنس تافته پوشیده می شود.

بلندی آن تا زانو و یا تا روی پا می رسد. همچنین چاکدار و یا بدون چاک دوخته می شود.از پارچه های الوان و رنگارنگ با طرح های گلدار در دوخت آن استفاده می شود.

دارای آستین هایی بلند و گشاد می باشد .در کل این پیراهن گشاد است و یقه ای گرد و برشی ساده دارد.

پارچه هایی با جنس مرغوب و گرانقیمت مانند زرین،کرپ،مخمل ،ساتن و… برای دوخت این پیراهن ها استفاده می شود که مناسب مراسم های رسمی باشد .

به علاوه برای تزئینات بیشتر، قسمت یقه و آستین ها را یراق دوزی می کنند.

پوشش لری

 

  • شاوال (پاپوش):

زنان لر، زیرِ پیراهن خود شلواری پا می کنند که در زبان محلی به آن “شاوال” می گویند.

این پاپوش که دارای کمری لیفه دار است ،به دو صورت دوخته می شود؛ یکی برای استفاده در شرایط معمولی (مانند کار در مزرعه یا شلوار راحتی خانه )که جنس آن نخی و دارای برشی ساده است.

دیگری برای مراسم رسمی تر دوخته می شود، پارچه ی آن معمولا مخمل است و برش آن به این صورت است که از کمر تا زانو گشاد و از زانو تا مچ تنگ می شود.

همچنین قسمت دمپای آن را با یراق و منگوله‏‏ دوزی تزئین می کنند.

درکل شلوارهایی که زنان لر پا می کنند،  دو نوع پارچه ی مختلف در دوخت آن به کار می رود به طوریکه قسمت بالایی شلوار یعنی از حدود بالای زانو تا کمر از پارچه های گلدار و رنگی استفاده می شود و از زانو تا دمپا، پارچه ی آن ساده و به رنگی دیگر می باشد.

 

پوشش لری

چارشو:

به آخرین تن پوشی که زنان لر بر روی تمام لباس هایشان می پوشند تا حجابشان کامل شود،“چارشو” می گویند.

این تن پوش در واقع چادرشب سفید و گلداری است که سر کردن آن برای عروس لر در روز عروسی، امری اجباریست.

پوشش لری

 

در پایان، جالب است بدانید که در ماه های آغازین سال ۲۰۱۷ ،جشنواره ای بین المللی  و تخصصی با عنوان لباس های بومی و محلی به مدت دو روز در استرالیا برگزار شد.

هدف آن شناخت و آموزش لباس‌های محلی و تزئینات آن، طراحی به‌روز لباس‌های محلی و زنده کردن فرهنگ سنتی در نقاط مختلف جهان بود.

بیش از ۲۵۰ شرکت‌کننده از سراسر جهان دراین جشنواره حضور داشتندکه لباس محلی زیبای لری توانست عنوان برترین لباس محلی و بومی جهان را از آن خود کند.

 

درباره نویسنده

مهرنوش نیک پی

مهرنوش نیک پی

دیدگاهتان را بنویسید

Registration

رمز خود را فراموش کرده اید؟

تهران مدا